Home / Kiến thức bệnh lý / Bệnh xơ gan / Bệnh xơ gan cổ trướng – Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Bệnh xơ gan cổ trướng – Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Bệnh xơ gan cổ trướng là bệnh vô cùng nguy hiểm nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Triệu chứng và cách điều trị xơ gan cổ trướng ra sao cho hiệu quả?

Bệnh xơ gan cổ trướng là gì?

Khái niệm

Xơ gan cổ trướng là một biến chứng của bệnh xơ gan. Hiện tượng cổ trướng là tình trạng bụng phình to do sự tích tụ của tụ dịch.

Đối với người bình thường, khoang màng bụng giữa lá thành và lá tạng là một khoang ảo không chứa nước, nếu có thì là một ít chấy nhầy bôi trơn không đáng kể.

Nhưng khi giữa lá tạng của màng bụng xuất hiện một lượng dịch có thể nhiều hoặc ít là tràn dịch màng bụng hay cổ trướng. Dịch cổ trướng thường gồm một lượng lớn protein dạng albumin và có màu vàng nhạt.

Cơ chế hình thành

Với người bình thường, nước luôn được giữ trong các mạch. Tuy nhiên với người bị xơ gan cổ trướng, các abumin không thể giữ được nước trong mao mạch khiến tràn ra gây nên hiện tượng cổ trướng. Đồng thời áp lực đẩy nước tràn ra khoang bụng khiến bụng phình to.

Xơ gan cổ trướng hình thành do bị tràn dịch
Xơ gan cổ trướng hình thành do bị tràn dịch

Với người mắc xơ gan cổ trướng, thì bệnh lan rộng có thể dẫn tới xơ gan mất bù rất khó hồi phục.

Ai hay mắc xơ gan cổ trướng?

Bệnh xơ gan cổ trướng thường gặp ở những người uống nhiều rượu bia, ăn nhiều hải sản tươi sống và lạm dụng thuốc không đúng cách.

Người lạm dụng bia rượu và chế độ ăn uống không hợp lý dễ mắc bệnh xơ gan cổ trướng
Người lạm dụng bia rượu và chế độ ăn uống không hợp lý dễ mắc bệnh xơ gan cổ trướng

Xơ gan được xem là một bệnh thường gặp ở Việt Nam cũng như trên thế giới, tỉ lệ người mắc bệnh xơ gan ngày càng tăng, gây ảnh hưởng tới cuộc sống sinh hoạt hàng ngày.

Dấu hiệu và triệu chứng

Cơ thể mệt mỏi

Những người mới mắc xơ gan cổ trướng giai đoạn đầu thường cảm thấy mệt mỏi. Khi làm việc với cường độ cao, người bệnh hay bị stress, cảm thấy khó chịu trong người. Ngoài ra, người bệnh có thể hay sốt nhẹ vào buổi chiều.

Rối loạn tiêu hóa

Trong giai đoạn đầu của xơ gan, người bệnh sẽ có triệu chứng bệnh xơ gan cổ trướng như ăn không ngon, chán ăn, đầy bụng, tiêu lỏng. Các dấu hiệu về rối loạn tiêu hóa sẽ ngày càng trầm trọng hơn, tới khi bệnh phát triển sang giai đoạn cuối, người bệnh sẽ chán ăn, tiêu ra phân xạm màu, sụt cân trầm trọng.

Đau nhức vùng gan

Người bệnh bị đau và nhức ở vùng hạ sườn phải. Cơn đau diễn ra không thường xuyên nhưng sẽ tăng dần mức độ đau. Vào giai đoạn cuối của xơ gan, người bệnh sẽ gặp những cơn đau co thắt dữ dội.

Đau nhức vùng gan có thể là dấu hiệu của xơ gan cổ trướng
Đau nhức vùng gan có thể là dấu hiệu của xơ gan cổ trướng

Hoàng đản

Đây là biểu hiện bệnh xơ gan cổ trướng đặc trưng. Những dấu hiệu này bắt đầu ở các niêm mạc. Các niêm mạc trên cơ thể người, đặc biệt là mắt sẽ chuyển thành màu vàng, theo thời gian ủ bệnh sẽ càng ngày càng đậm dần lan ra toàn thân. Nguyên nhân là vì chức năng gan hoạt động kém khiến việc lọc và thải độc của gan hoạt động kém hiệu quả gây vàng mắt, vàng da.

Trướng bụng, phù chân tay

Khi ở giai đoạn toàn phát, bụng người bệnh sẽ phình to do sự tích tụ của dịch cổ trướng ở khoang bụng. Bụng nhẵn bóng, có những mạch nổi lên ở phần bụng dưới, theo thời gian bụng sẽ to dần.

Đến một mức độ nhất định, dịch cổ trướng sẽ đè lên các tĩnh mạch thực quản gây giãn hoặc vỡ mạch máu, khiến bệnh nhân chảy máu ồ ạt. Các ngón tay và chân sẽ phình to vì cơ thể bị nhiễm độc.

Bạn đọc quan tâm: Bệnh xơ gan cổ trướng có lây không?

Phương pháp điều trị

Điều trị xơ gan cổ trướng trong giai đoạn đầu thường căn cứ vào các nguyên nhân gây bệnh để có phương pháp chữa trị tương ứng. Khi bệnh tiến triển nặng hơn, việc điều trị sẽ phức tạp và khó khăn hơn.

Tuy nhiên, bệnh xơ gan cổ trướng vẫn có thể được điều trị khỏi nếu kết hợp các phương pháp điều trị với một chế độ ăn uống và sinh hoạt điều độ, hợp lý. Một số phương pháp điều trị xơ gan cổ trướng đang được áp dụng rộng rãi hiện nay là:

Điều trị nghiện rượu

Hầu hết các tình trạng xơ gan là do nghiện rượu dẫn đến. Khi điều trị xơ gan cổ trướng người bệnh cần tuyệt đối kiêng bia, rượu và các chất có cồn khác.

Hiện nay có một số trại cai rượu là nơi mà có thể giúp người nghiện rượu hồi phục. ngoài ra có một số liệu pháp cai rượu tại nhà khác.

Điều trị viêm gan virus

Viêm gan virus cũng là một trong các nguyên nhân dẫn đến bệnh xơ gan cổ trướng. Với các trường hợp này, người bệnh sẽ được chỉ định sử dụng một số loại thuốc giúp hạn chế và ngăn cản sự phát triển của virut viêm gan.

Chọc tháo dịch cổ trướng: chất dịch cổ trướng tích tụ trong khoang bụng của người bệnh sẽ được chọc tháo định kỳ tùy theo tình trạng bệnh và sức khỏe chung của mỗi người. Số lượng dịch được chọc tháo cũng tùy thuộc vào tình trạng cụ thể của bệnh nhân, thông thường mỗi lần chọc tháo khoảng 5 lít dịch cổ trướng.

Ghép gan

Là phương pháp cuối cùng khi chức năng gan của người bệnh đã không thể phục hồi được nữa. Lúc này, gan xơ của bệnh nhân sẽ được cắt bỏ và thay bằng gan khỏe mạnh từ người hiến tặng.

Ghép gan là một trong các điều trị bệnh hiệu quả hiện nay
Ghép gan là một trong các điều trị bệnh hiệu quả hiện nay

Tuy nhiên, hiện nay, số lượng gan hiến tặng trên thế giới vẫn chưa nhiều, thêm vào đó ghép gan là thủ tục phẫu thuật nguy hiểm và phức tạp, nguy cơ biến chứng cũng khá cao nên phương pháp này thường ít được áp dụng hơn.

Điều trị bằng tế bào gốc

Đây là phương pháp được đánh giá là có triển vọng hiện nay. Trong đó, bác sĩ sẽ thực hiện phân li tế bào đơn nhân trong máu và chuyển hóa chúng thành tế bào tua.

Sau đó, các tế bào này được làm tăng khả năng nhận biết các tế bào bất thường thông qua quá trình nuôi cấy đặc biệt. Sau khi số lượng tế bào tăng lên, chúng sẽ được truyền trở lại cơ thể và tiêu diệt những tế bào bất thường tại các mô xơ, mô ung thư… trong gan.

Điều trị bằng xơ gan cổ trướng bằng các bài thuốc Đông y

Cây dứa dại:

Từ xa xưa, trong dân gian đã sử dụng cây dứa dại để điều trị một số bệnh về tiết niệu thông thường như sỏi thận, tiểu buốt, tiểu rắt và trị nóng gan.

Theo nhiều bác sĩ đông y cho rằng các bài thuốc từ dứa dại giúp hỗ trợ chữa bệnh xơ gan cổ trướng tốt. Khá nhiều trường hợp áp dụng và thấy hiệu quả rõ rệt.

Dứa dại trong điều trị xơ gan cổ trướng
Dứa dại trong điều trị xơ gan cổ trướng

Theo đông y người mắc xơ gan cổ trướng là do nước bị tràn ra bụng khiến bụng bị trướng to. Các mạch máu ở cổ và bụng bị căng làm nổi lên hình đường màu xanh.

Ngoài ra dứa dại còn giúp tiêu nước giảm chứng bụng và giúp mạch máu co lại. Khiến gần trở nên mềm hơn và hạn chế các biến chứng khó chịu từ bệnh.

Cây diệp hạ châu:

Cây diệp hạ châu đắng hay còn có tên gọi khác là cây chó đẻ răng cưa. Đây là loại thảo dược nổi tiếng trong chữa và điều trị một số bệnh về gan, có công hiệu giải độc và bảo vệ gan. Đây được coi là vị thuốc mát gan, thanh nhiệt giải độc tốt từ xưa đến nay có trong nhiều bài thuốc.

Theo đông y, dược tính của cây diệp hạ châu là tính mát vị hơi đắng có tác dụng lợi mật, lợi tiểu. Thường được dùng trong điều trị các bệnh về gan và mật.

Trong dân gian người ta thường sử dụng vị thuốc này để hạ nhiệt, giải độc mát gan, lợi tiểu. Một số người còn sử dụng cây chó đẻ răng cưa này để điều trị triệu chứng vàng da và rối loạn tiêu hóa.

Trong cây diệp hạ châu có chứa các dược chất như: Chất đắng (triacontanal, hypophyllanthin và phyllathin) có tác dụng chữa bệnh và phục hồi chức năng đặc biệt là giải độc gan và khôi phục chức năng gan do độc tố và dùng nhiều bia rượu.

Cây gừng gió:

Cây gừng gió có nhiều tên gọi khác nhau như cây mai gần, riềng gió hay ngải xanh. Cây này mọc nhiều trong tự nhiên đặc biệt những nơi ẩm ướt ở ven suối hay những khu rừng rậm rạp âm thấp.

Dược tính cây gừng gió có vị: đắng, hơi cay tính ấm để điều trị phong hàn hoặc ứ huyết. Đặc biệt hơn về khả năng giải độc, giúp tăng cường hệ thống tiêu hóa hỗ trợ cho gan tốt.

Ngoài ra củ gừng gió có tác dụng điều trị bệnh xơ gan cổ trướng đơn thuần có nghĩa là chứng bệnh xơ gan cổ trướng không bắt nguồn từ viêm gan virus B, C hay ung thư.

Phòng ngừa xơ gan cổ trướng

Với bệnh nhân chưa bị xơ gan

Cần chủ động bảo vệ gan, phòng ngừa viêm gan, xơ gan, ung thư gan thông qua việc chủ động chống độc cho gan tránh cho đại thực bào Kupffer bị kích hoạt quá mức, làm tăng sản sinh các yếu tố tiền viêm làm tổn hại đến gan.

Bệnh nhân gan nhiễm mỡ, viêm gan, xơ gan còn bù

Với người bị gan nhiễm mỡ, viêm gan, cần kiểm soát tế bào Kupffer, giảm tổn thương từ các chất gây viêm Leukotriene, Interleukin, TNF-α, TGF-β do Kupffer tiết ra, ngăn ngừa bệnh diễn tiến thành xơ gan.

Với người đang bị gan nhiễm mỡ, viêm gan cần kiểm soát Kupffer, tích cực ngăn ngừa bệnh tiến triển thành xơ gan.

Với bệnh nhân xơ gan còn bù, việc kiểm soát tế báo Kupffer càng đặc biệt quan trọng nhằm hạn chế quá trình tiết TGF-β – yếu tố kích hoạt tế bào hình sao làm tăng sản sinh xơ sợi, khiến gan bị xơ hóa trầm trọng và nhanh chóng chuyển sang cổ trướng.

Người bị xơ gan cổ trướng nên ăn gì

Nhu cầu năng lượng như người bình thường.

  • Muối 2 g/ ngày, khi ăn không chấm gì thêm.
  • Không ăn mắm, cá khô, thức ăn đóng hộp hay bày bán sẵn (vì có nhiều bột ngọt chứa muối natri).
  • Nước uống 1 – 1.5 lít / ngày, bao gồm cả sữa, nước lọc, nước trái cây …
  • Nếu bụng báng nhiều nên nằm nghỉ để thận có thể lọc được tốt hơn.
  • Tăng lượng đạm thực vật có thể (nhu cầu đạm 0.8g / kg / ngày), hạn chế thịt cá, trứng gà, vịt, sữa; ăn nhiều đậu hủ, uống sữa đậu nành…

Chế độ ăn cho người xơ gan cổ trướng

Thực phẩm mà người xơ gan cổ trướng nên ăn
Thực phẩm mà người xơ gan cổ trướng nên ăn
  • Bệnh nhân xơ gan cổ trướng nên hạn chế ăn đồ nhiều đạm
  • Ăn yaourt có thể giúp hoá giải một phần ammoniac.
  • Chia chế độ ăn thành nhiều bữa nhỏ: sáng – trưa – chiều – tối, xen kẽ các bữa ăn nhỏ giúp hạn chế bệnh tiểu đường và biến chứng hạ đường huyết.
  • Hạn chế dầu, không ăn mỡ động vật.
  • Ăn nhiều chất xơ: rau xanh, trái cây, hay dạng chất xơ tổng hợp sao cho đi tiêu từ 2 – 3 lần/ngày.
  • Tránh những thức ăn chứa nhiều sắt như: thịt màu đỏ, gan, huyết… vì dễ bị ứ sắt dẫn đến tổn thương các cơ quan.
  • Nên ăn nhiều vào buổi sáng để tránh đầy bụng và buồn nôn.
  • Hạn chế café, trà và tránh những thức ăn chua cay vì dễ nguy cơ viêm dạ dày ở người xơ gan.

Lời khuyên của bác sĩ

Với tâm lý “có bệnh thì vái tứ phương”, bệnh nhân xơ gan cổ trướng thường đi chữa trị ở rất nhiều nơi, thậm chí tin theo nhiều bài thuốc của các thầy lang băm song bệnh tình vẫn không hề thuyên giảm, thậm chí gan còn bị tàn phá nhiều hơn.

Nguyên nhân là do gan của người bệnh vốn dĩ đã yếu rồi, nay lại phải chuyển hóa nhiều loại thuốc nữa đã làm cho gan bị tổn thương nghiêm trọng hơn. Vì thế, bệnh nhân xơ gan cổ trướng cần tuân thủ nghiêm ngặt theo sự chỉ định của bác sĩ để bệnh tình nhanh chóng thuyên giảm nhất.

Check Also

Xơ gan mất bù là gì? Triệu chứng và cách điều trị

Xơ gan mất bù là gì? Bệnh này thường có triệu chứng như nào? Cách …

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *